Değişim üzerine / Aydın Doruk

Değişim ve yenilenme yaşamın kaynağıdır. Değişim bir nedenle engellenip statükoya teslim olunduğunda gelişme durur, çürüme başlar. Bu durum yaşamın her alanında böyledir.
Çağın getirdiği yönelimlere farklı ideolojik yaklaşımlarından dolayı uymak istemeyen toplumların yönetimleri, rejim olarak kendileri çürüdükleri gibi kendi toplumlarının da ekonomik, sosyal ve kültürel olarak çürümesine neden oluyorlar.
Bugün Ortadoğu ülkelerinin durumuna bir bakın. Bir dönem Avrupa’nın çok ilerisinde bir gelişme yakalamış ve hatta medeniyetin doğduğu toprakların toplumları yenilenmeye direnen anlayışlar yüzünden çürüyorlar.
Bu ülkelerin Türkiye’de dahil olmak üzere ortak yönü kaynaklarının çok yeterli olmasına rağmen halklarına yüksek fakirlik düzeyini reva görüp, teknolojik, ekenomik ve kültürel olarak Avrupa’dan on yıllarca geri olan bir düzeyde yaşatmalarıdır. Dünyanın en önemli enerji kaynağı olan petrolün üzerinde oturan bu ülkeler kendi halklarını gelişmiş ülkeler sıralamasında en sonlarda olacak seviyelerde yaşatıyorlar. Gelir dağılımında adaleti sağlamayan statükocu yönetimler devam ettikçe kendi halklarınıda her açıdan fakirliğe mahkum ediyorlar.
Oysa kaynak bakımından değerlendirildiğinde yetersizliği aşikar olan Avrupa ülkeleri her alanda ileri bir düzey yakalamışlar. Bunun bir çok nedeni olabilir ama bunlardan en önemlisi, toplumu yönetenlerin yeniliğe açık olup statükoya karşı olmalarıdır. Bu karşı duruşta kolay kazanılmamıştır. Bugünkü sosyal Avrupa için büyük bedeller ödenmiştir. Engizisyon dönemlerini, ikinci Dünya Savaşı yıllarını ve Hitler’i hatırlayın. Statükoya karşı verilen mücadeleler bugünkü sosyal Avrupa’nın temelini oluşturmuştur.
Bugünkü Avrupa’da bizlerinde çok imrendiği yönetimsel trend, yenilenlerin koltuklarını rahatlıkla bırakabilmeleri ve iki dönemden fazla bir yönetim organına aday olmamalarıdır. Schoreder’i hatırlayın, bindelerle kaybettiği seçimden sonra partisinin başkanlığını ve milletvekilliğini bıraktı. Maaş derdine düşmedi. Çeyrek asırlık yaşa ulaşmış Perpa’nın statükocu, benmerkezci yönetimler tarafından çürütüldüğünü daha önce yazmış, koltukta mutlaka ben olmalıyım anlayışının verdiği zararlardan bahsetmiştik.
Geçenlerde 10 ay önce seçilen yeni A Blok yönetimi, üyeleri ile bir istişare toplantısı yaptı. Bu Perpa için alışılmış bir durum değildi . Bugüne kadar başkanlar, hep kendi bildiğini yapar, bırakın istişareyi kongrelerde bile projelerini paylaşmazlardı.
Toplantıda A Blok yöneticileri, 10 aylık sürede yapabildiklerin ve yapmak istediklerini anlatarak üyelerin görüşlerini aldılar. 10 ay gibi kısa bir sürede yapılan çalışmalar gerçekten sevindirici idi. Kısa bir sürede bir çok işi başarmışlar, bundan sonrası içinde umut saçmışlardı.
Toplantıda en çok merak edilen konu, 300 milyar açıkla aldıkları yönetimi, aidatları %25 indirip ve bir çok da yatırım yaparak nasıl borçsuz duruma getirdikleriydi. Neydi bu işin püf noktası?
Oysa basitmiş: Yenilenmiş, değişmiş olmanın verdiği motivasyonla çalışmak.
Başkan İpekçi, “Biz bir paket kağıdın bile niçin ve kaça alındığını sorguluyoruz” dedi.
Peki Mehmet İpekçi 15 hatta 20 yıldır başkan olsaydı bir paket kağıtla ilgilenecek motivasyonu olurmuydu? Hayır.
O’da anlattı zaten. “Yıllardır bu işi yapıyor olsaydım bunları sorgulayamazdım, ikinci dönem hiçbir vekalet olmadan üyelerin çoğunluğu isterse aday olurum” dedi.
Yönetimin bu samimiyetine inanan üyeler, toplantının sonunda Perpa’da pek görülmemiş bir biçimde yönetim kurulunu alkışlarla uğurladılar.
Hiç mi eksiği yok A Blok yönetiminin? Bir çok şey söylenebilir. Bir tanesini ben söyleyeyim.
Yenilenmeden yana olmak güzel ama, değişim kadınlar olmadan olmaz. Keşke 11 kişinin içinde Perpalı kadınlarda olsaydı. Bugün Avrupa’da Pozitif ayrımcılık ilkesinden hareketle yönetsel her alanda %30 kadın kotası uygulanıyor. Hatta Türkiye’de ÖDP gibi partiler %50 kota uyguluyor. İkinci dönem bu durumu dikkate alacağınızı umuyorum.

Cari Açık / Mürsel Cömert

Son 3 senedir cari açık, her sene artarak ARALIK 2005 - 2006 itibari ile 45 milyar USD’ye ulaştı. Yine bu süre içerisinde USD (Amerikan Doları) ya hiç, yada enflasyon ölçeğinde artmadı.
1 OCAK 2004 te 1USD= 1.395YTL
31 ARALIK 2004 te 1USD= 1.359 YTL
1 OCAK 2005 te 1USD= 1.359 YTL
31ARALIK 2005 te 1USD= 1.349 YTL
Yine 1.349 YTL ile 2006’ya başlayan USD, 1 ARALIK 2006 da 1.450 YTL’ye ulaşmış.
Görülüyorki üç yıl içinde USD, enflasyon ölçeğinde artmamış. İlk bakışta sevindirici durum. Çünki; dövizin, ulusal paramız karşısında görece değer yitirmesi, ekonomimizin iyiye gittiğini gösterir.
Acaba öylemi? Değil elbette.
Eğer, ihracatımız, ithalatımızı önce yakalayıp sonra geçseydi; eğer kamu açıkları olmasa, bütçemiz denk yada fazla verseydi... Her şey daha iyiye gidiyor demekti. Peki bunlar olmadığı halde USD, neden enflasyon ölçeğinde artmadı?... Sıcak para yüzünden. Nedir sıcak para?
1 OCAK 2004 te elinde 1.000.000 USD olan yabancı, dövizini o günkü kurdan bozdurup 1.395.000 YTL elde ediyor. Aynı gün bankaya gidip bir vadeli mevduat yada hazine bonosu alıyor. O yıl itibari ile ortalama yıllık net faiz % 17 - 18 civarında. 31.12.2004 te parasını bankadan faizi ile birlikte çektiğinde eline 1.632.000 YTL geçiyor elindeki para 1.632.000 = 1.359 = 1.200.000 USD oluyor.
Görülüyorki 2004 te, yabancı yatırımcı bir yıllık süreçte dolar bazında % 20 net faiz elde ediyor.
Bu durum, üstteki rakamlar incelendiğinde 2005-2006 arasında da değişmediği görülür.
Peki bu sürecin yararı - zararı ne ?
Eğer ülkemize yüksek rant elde etmek adına gelen bu sıcak parayı, carı açıkları, fonlara yada artan kamu giderlerini karşılamak adına değil de, üretimimizi artırıp, ihracatımızı ithalatımızın önüne geçirebilseydik, sıcak paradan yararlanabilirdik.
Bunları yapmadığımız gibi dışardan borç aldığımız
paralarla hak etmediğimiz bir lüksü yaşıyoruz...
İthalat ve gereksiz tüketime yönelik onun üstüne üstlük
bu parayı “DEMOKLES’İN KILICI” gibi başımızın
üstünde tutuyoruz.
Hepimiz biliyoruz ki, ülkemizdeki 55 - 60 milyar
USD’ lik “sıcak para”, çıkıyorum dediğinde piyasalar alt - üst; kalıyorum dediğinde dolar bazında, % 15 - 20 net faiz ödüyoruz.
Yani iki ucu temiz olmayan sopa durumu.
Hülasa, dövizin 3 - 4 yıldır artmamasının nedeni budur.